12- نکتۀ تکمیلی درس چهارم (صفت های سنجشی)

رفقا سلام. لطفاً زیر آخرین بخش جزوه دو خط با خودکار قرمز ترسیم کنید و سپس مطالب زیر را مطابق با رنگ های خواسته شده بنویسید. ممنونم.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

هسته

وابستۀ پیشین                                            وابستۀ پسین

صفت عالی (برترین)                                      صفت تفضیلی (برتر)

بهترین دوست                                               دوستِ بهتر

 

نکتۀ شمارۀ یک: صفت عالی یا برترین جزو وابستۀ پیشین و مقایسۀ بین چند چیز است. 

نکتۀ شمارۀ دو: صفت تفضیلی یا برتر جزو وابستۀ پسین و مقایسۀ بین دو چیز است. 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

* در مثال های زیر هسته و انواع وابسته را مشخص کنید. [بچه ها پاسخ ها را با مداد داخل جزوه بنویسید]

1- بهترین دوست محمّد

2- کتابِ خوب.

3- مدرسۀ بهتر.

4- بهترین آموزگار.

5- من این کتابِ مفید را خریدم.

6- هم‏نشینِ تو بهتر از تو نیست. بهترین هم‏نشین را انتخاب کن.

7- همان دو دانشجوی موفّقِ دانشگاه را دیدم.

8- هوای تهران آلوده تر از اصفهان است.

9- چه کتابِ خوبی بود! چند روز سپری شد تا این کتاب را خواندم؟ چهار روز. بهترین کتاب عمرم بود.

11. تحلیل درس چهارم (هم نشین)

رفقا سلام. امیدوارم که حال تان خوب خوب خوب خوب خوب باشد. لطفاً زیر آخرین بخش جزوۀ فارسی (حکایت باغبان نیک اندیش) سه خط با خودکار قرمز ترسیم کنید و سپس مطابق با رنگ های خواسته شده جزوه را تکمیل کنید و حتماً حتماً حتماً حتماً به سؤالات هر بخش با مداد پاسخ دهید. از همراهی و همدلی شما سپاس گزارم. 

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

قسمت اول: «دوستی و پیوند با دیگران... به این تصویر زیبای سعدی از دیدار دوست توجه کنید»

- 1- رویارو: روبه‏ رو و مقابل/ 2- مصاحبت: هم‏نشینی/ 3- شکیبا: صبور/  4- دل‏ انگیز: مرغوب و انگیزندۀ دل/ 5-صفا: روشنی

- بین خوشی و ناخوشی آرایۀ ................ داریم./ ارکان تشبیه را جملۀ زیر مشخص کنید: در مصاحبت با یک دوست خوب و شکیبا همچون وزشِ نسیمِ دل‏انگیزی است. مشبه: ....................../ مشبه به: ......................../ ادات: .............../ وجه شبه: ..........................

- نقش تک تک کلمات این جمله را بنویسید: هنگامی که آدمی با مشکل یا مسأله ای رویارو می شود که به تنهایی نمی تواند آن را از پیش رو بردارد: هنگامی که: ........................./ که: ....................../ آدمی: ......................./ با: ......................./ مشکل: ......................../ یا: .............../ مسأله ای: ............................/ رویارو: ......................../ شود: ......................./ که: ........................./ به: ......................./ تنهایی: ......................../ نمی تواند: ............................./ آن: ....................../ را: ........................./ از: ........................./ پیش رو: ..................../ بردارد: ........................

***

قسمت دوم: «دیدار 1 یار غایب دانی چه ذوق2 دارد؟ / ابری که در بیابان بر تشنه ‏ای ببارد»

- 1- دیدار: از مصدر دیدن/ 2- ذوق: شادمانی

- بین ابر و بیابان و تشنه آرایۀ ................. داریم/ تکرار مصوّت بلند «آ»/ واج ‏آرایی صامت «ر»/ تشبیه بین دو مصرع وجود دارد. ارکان تشبیه را مشخص کنید: مشبه: ........................../ مشبه به: ......................../ ادات: .................../ وجه شبه: .........................

- [تو] می دانی [که] دیدار یار غایب چه ذوق دارد؟ ابری [است] که در بیابان بر تشنه ‏ای ببارد. نقش کلمات مشخص شده را بنویسید: می دانی: .................../ دیدار یار غایب: ....................../ تشنه: ......................

***

قسمت سوم: «در جهان و زندگی کنونی1... شاعری چنین گفته است»

- 1- کنون: اکنون و حال/ 2- گسترده: پهن کرده/ 3-مصائب: جمع مصیبت، رنج‏ ها/ 4- لاف: از مصدر لافیدن یعنی خودستایی به دروغ

- تضاد بین ................... و ...................... داریم/ یک تشبیه در این قسمت پیدا کنید: مشبه: ................................... / مشبه به: .........................../ ادات: ................................/ وجه شبه: .................................

- نقش دستوری کلمات زیر را برمبنای متن بنویسید: در برابر: ...................../ اهمیت و ارزش این گونه ارتباط ها: ............................./ انسان بی دوست: ........................../ همواره: ................................/ غمگین: ................................../ است: .............................

***

قسمت چهارم: «تا توانی1 می‏ گریز2 از یار بد / یار بد بدتر بود از مار بد/ مار بد تنها تو را بر جان زند/ یار بد بر جان و بر ایمان زند»

- 1- توانی: می توانی/ 2- می گریز: بگریز.

- در مجموع دو بیت آرایۀ تکرار را مشخص کنید: ...............................................

- نقش کلمات زیر را بنویسید: یار بد بدتر بود >>> یار بد: ...................../ بدتر: ...................../ بود: .........................../ نوع را در «مار بد تنها تو را بر جان زند» چیست؟ ......................

***

قسمت پنجم: «تأثیرگذاری هم‏نشین بر منش1... سنایی غزنوی می‏ گوید»

- 1- منش: عادت/ 2- کردار: رفتار/ 3- عمیق: گود/ 4- آیین: رسم و عادت

- در متن این قسمت یک آرایۀ مراعات نظیر بیابید و بنویسید. ...........................................

- نقش دستوری چنان در این متن چیست؟ ............../ نقش دستور مهم و عمیق: ..............................

***

قسمت ششم: «با بَدان1 کم نشین2 که صحبت3 بد / گر4 چه پاکی تو را پلید5 کند/ آفتابی بدین بزرگی را / لکّه ‏ای ابر ناپدید کند»

- 1- بدان: افراد بد/ 2- کم نشین: اصلاً منشین/ 3- صحبت: هم نشینی/ 4- گر: مخفف اگر/ 5- پلید: ناپاک

- تضاد بین ............. و ................. دیده می شود/ در متن تشبیهی بیابید و ارکان آن را بنویسید: مشبه: ............................/ مشبه به: ............................/ ادات: .................................../ وجه شبه: ..............................

- «ی» در پاکی چه نقشی دارد؟ ............................./ نقش دستوری کلمات را بنویسید: [تو]: ......................../ با: ........................./ بدان: ....................../ کم: ............................/ نشین: .........................

***

قسمت هفتم: «سعدی در گلستان آورده است: هر که با بدان نشیند1، اگر نیز طبیعتِ2 ایشان در او اثر نکند3 به طریقتِ4 ایشان متهم5 گردد. همچنین می ‏فرماید»

- 1- نشیند: بنشیند/ 2- طبیعت: خلق و خو/ 3- اثر نکند: تأثیر نگذارد/ 4- طریقت: راه و روش/ 5- متهم: بدنام شده

- سجع متوازی یا همسان بین طبیعت و طریقت*

* سجع: معمولاً در متن منثور دو کلمه به لحاظ وزن و حرف پایانی یکی باشند؛ مانند: اشکم شراب و جگرم کباب یا بین باران رحمت و خوان نعمت.

- نقش کلمات را بنویسید: هرکه: ......................./ با: ......................./ بدان: ......................../ نشیند: ........................./ اگر: ......................./ نیز: ................../ طبیعت ایشان: .........................../ در: .........................../ وی: .........................../ اثرنکند: ......................../ به: ........................./ طریقت ایشان: ............................./ متهم: .........................../ گردد: ..............................

***

قسمت هشتم: «پسرِ نوح با بدان بنشست / خاندان1 نَبوّتش2 گم شد/ سگ اصحاب3 کهف4 روزی چند / پی5 نیکان گرفت و مردم6 شد»

- 1- خاندان: تبار و خانواده/ 2- نبوت: پیامبری/ 3- اصحاب: یاران و همراهان/ 4- کهف: غار/ 5- پی: نشان/ 6- مردم: انسان

- این دو بیت تلمیح دارد به ماجرای: ..........................................................

- این دو بیت از چند جمله تشکیل شده است؟ ............. جمله

***

قسمت نهم: «یکی از زمینه1 ‏های اجتماعی گمراه شدن... متعالی5 انسان است»

- 1- زمینه: مقدمه/ 2- گرایش: میل و خواسته/ 3- ویرانگر: کسی که خراب کند/ 4- نیکوخصال: کسی که دارای اخلاق خوب است/ 5- متعالی: بلند شونده

- در این قسمت بین ................ و ................. تضاد داریم.

- نقش دستوری همان گونه که چیست؟ .....................

***

قسمت دهم: «هم‏نشینِ تو از تو به1 باید / تا تو را عقل و دین بیفزاید2»

- 1- به: بهتر/ 2- بیفزاید: اضافه کند

- در بیت تکرار داریم؟ ............

- نقش دستوری باید چیست؟ ............

 

 

 

پست بعدی: نکتۀ تکمیلی درس چهارم

 

10- نکتۀ تکمیلی درس سوم (پرسش انکاری)

رفقا سلام! لطفاً مطالب زیر را مطابق رنگ های خواسته شده در جزوۀ فارسی بنویسید. ضمناً حتماً فیلم مربوط به حکایت درس سوم را هم ببینید و تکالیف خواسته شدۀ آن را در جزوۀ فارسی یادداشت کنید. از همۀ شما ممنونم. 

 

* به جملات و ابیات زیر دقّت کنید:

- چه کسی به تو گفت این کار را بکنی؟! (یعنی هیچ کس به تو نگفت که این کار را بکنی!)

- ای نام تو بهترین سرآغاز  /  بی نام تو نامه کی کنم باز؟ (هیچ وقت)

- که تواند که دهد میوۀ الوان از چوب  /  یا که داند که برآرد گل صد برگ از خار؟ (هیچ کس)

- کی رفته ای ز دل که تمنا کنم تو را  /  کی بوده ای نهفته که پیدا کنم تو را؟ (هیچ وقت)

- به جز از علی که آرد پسری ابوالعجایب  /  که علم کند به عالم شهدای کربلا را؟ (هیچ کس)

- چو بفروختی از که خواهی خرید؟  /  متاع جوانی به بازار نیست (هیچ کس)

- شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل  /  کجا دانند حال ما سبک باران ساحل ها؟ (عمراً)

- تو کز سرای طبیعت نمی روی بیرون  /  کجا به کوی حقیقت گذر توانی کرد؟ (هیچ وقت)

- همچو نی زهری و تریاقی که دید؟  /  همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟  (هیچ کس)

- به شهر تو شیر و نهنگ و پلنگ  /  سوار اندر آیند هر سه به جنگ؟ (عمراً)

- خلق چو مرغابیان، زاده ز دریای جان  /  کی کند این جا مقام، مرغ کز آن بحر خاست؟  (هیچ وقت)

در جواب اکثر ابیات فوق می توانیم بگوییم: «عمراً»، «هیچ کس»، «هیچ وقت»، «امکان ندارد». به این پرسش ها می گوییم پرسش یا استفهام انکاری. 

به استفهام تأکیدی یا تقریری هم دقت کنید که در برابر استفهام انکاری می آید و جواب سؤال معمولاً «حتماً» است و معمولاً صورت سؤال منفی؛ اما پاسخ مثبت است؛ مثلاً: 

- مگر به تو نگفته بودم؟ (یعنی حتماً به تو گفته بودم!) 

- آیا نباید این کار را کرد؟ (حتماً باید این کار را کرد!)

- پیاده ندیدی که جنگ آورد؟  /  سر سرکشان زیر سنگ آورد؟ (حتماً دیدی!)

- مرگ پایان زندگی نیست؟ (حتماً مرگ پایان زندگی است!)

 

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 

پ. ن: اگر ابهام و نکته ای بود در کلاس برخط با هم گفت و گو خواهیم کرد. فیلم این هفته فراموش نشود. حتماً ببینید.